Aangepaste Wet personenvennootschappen

Het einde voor de maatschap, VOF en CV is nabij. Per 1 januari 2007 komen er drie nieuwe vennootschappen voor in de plaats.

Wat gaat er precies veranderen?
Het onderscheid dat er nu is tussen een maatschap, vennootschap onder firma (vof) en een commanditaire vennootschap (CV) komt te vervallen. Daarvoor in de plaats komen drie nieuwe vennootschapsvormen. Dit zijn de stille vennootschap (SV), de openbare vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid (OV), en de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid (OVR).

Rechtspersoonlijkheid?
Een OV kan kiezen voor rechtspersoonlijkheid. In geval van rechtspersoonlijkheid kan het bedrijf eigenaar worden van de goederen die aan de vennoten toebehoren. In de huidige wet is het nog zo dat de goederen alleen op naam van de vennoten/maten kunnen staan. Bij in- en uittreding van vennoten/maten kunnen hierdoor problemen ontstaan. Door te kiezen voor rechtspersoonlijkheid blijven alle goederen eigendom van de vennootschap, en wordt de continuïteit op eenvoudige wijze gewaarborgd.

Wat is de reden voor de wetswijziging?
De huidige wet dateert uit 1838. Hoog tijd dus om de wet in een moderner jasje te steken. De nieuwe wet is meer gespitst op de huidige ontwikkelingen, en moet de personenvennootschappen flexibeler, helderder en praktischer maken. Zo wordt het in- en uittreden van vennoten vergemakkelijkt. Ook het omzetten van een OVR in een BV wordt eenvoudiger.

Wat is het verschil tussen een openbare en een stille vennootschap?
Een stille vennootschap treedt niet onder een gemeenschappelijke naam naar buiten toe. Dit is vergelijkbaar met de huidige stille maatschap. Deze wordt bijvoorbeeld opgericht als samenwerkingsverband om bepaalde kosten te kunnen delen. Denk hierbij aan administratie- en receptiekosten. Iedere maat opereert onder zijn eigen naam, heeft zijn eigen klanten en gebruikt eigen facturen. Een openbare vennootschap handelt daarentegen onder een gemeenschappelijke naam naar buiten toe. Verder zit het verschil tussen de twee vennootschappen onder meer in de vertegenwoordigingsbevoegdheid, de aansprakelijkheid voor schulden en de mogelijkheid om wel of niet te kiezen voor rechtspersoonlijkheid.

Voor welke rechtsvorm heeft de nieuwe wet de meeste consequenties?
Voor de openbare maatschap. Onder de nieuwe wetgeving wordt deze automatisch omgezet in een OV. Hierdoor worden de vennoten van de OV ieder hoofdelijk aansprakelijk (= voor het geheel) voor de schulden aan derden. In de huidige (oude) vorm zijn alle maten slechts voor een gelijk deel aansprakelijk. Als de maten van de openbare maatschap dus vooraf geen actie ondernemen worden ze geconfronteerd met een verzwaring van de aansprakelijkheid.

Wat heeft dit voor gevolgen?
Een schuldeiser kan iedere vennoot voor de gehele schuld aanspreken. In de praktijk betekent dit dat de schuldeiser zich zal wenden tot de meest vermogende vennoot om zodoende verzekerd te zijn van algehele schadeloosstelling.

Welke acties kunnen de maten hiertegen uitvoeren?
Er zijn een aantal mogelijkheden. Allereerst kunnen de maten besluiten verder te gaan als een stille maatschap. Dan blijven alle maten voor een gelijk deel aansprakelijk. Dit heeft wel als nadeel dat de naamsbekendheid verdwijnt omdat alle maten onder eigen naam gaan opereren. Een tweede mogelijkheid is de maatschap op te heffen, en verder te gaan in een BV. Er is dan sprake van beperkte in plaats van hoofdelijke aansprakelijkheid. Een derde mogelijkheid is om de openbare maatschap te handhaven zoals deze is. Aan te raden is dan wel om een goede beroepsaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten. Ten slotte kunnen de maten ook besluiten om het bedrijf voort te zetten in een OV(R), waarbij praktijk-BV’s worden gehanteerd als vennoten. De hoofdelijke aansprakelijkheid geldt dan alleen voor de BV’s en niet voor de dga in privé.

Hoe is de aansprakelijkheid bij de overige rechtsvormen geregeld?
Voor de vennoten van de vof verandert er niets wezenlijks op het gebied van aansprakelijkheid naar derden. Zij blijven ook onder de nieuwe wetgeving hoofdelijk aansprakelijk. Ook de CV ondervindt geen nadelige gevolgen van de wetswijziging. De commanditaire vennoot blijft aansprakelijk tot de hoogte van zijn inbreng. De beherende vennoot is hoofdelijk aansprakelijk.

Wanneer moet ik voor rechtspersoonlijkheid kiezen?
Door de rechtspersoonlijkheid wordt het in- en uittreden van vennoten vergemakkelijkt. Door de bestaande wetgeving is het opnemen van een voortzettings- en verblijvingsbeding in het contract noodzakelijk. Hiermee voorkomt u dat de maatschap of vof wordt ontbonden als een van de maten/vennoten uit het bedrijf stapt. Indien u kiest voor een OVR zijn dergelijke bedingen niet meer nodig. De goederen blijven eigendom van het bedrijf, en de vennoot krijgt bij uittreding een vergoeding voor zijn aandeel in het vermogen van het bedrijf.

Wat moet ik doen om rechtspersoonlijkheid (OVR) te verkrijgen?
Voor het verkrijgen van rechtspersoonlijkheid is het vereist dat het vennootschapscontract in een notariële akte wordt opgenomen. Alle goederen die eigendom van het bedrijf worden moeten worden ingebracht. De akte dient in het Nederlands, en bij een Nederlandse notaris, te worden opgemaakt.

Is een BV niet aantrekkelijker dan een OVR?
In principe wel. Bij een BV is er sprake van beperkte aansprakelijkheid terwijl de vennoten bij een OVR onbeperkt aansprakelijk zijn. Maar de keuze voor een BV is mede afhankelijk van andere factoren, zoals de hoogte van de winst. Door de steeds lager wordende vennootschapsbelasting wordt het echter al snel aantrekkelijk om voor de BV als rechtsvorm te kiezen.

Wat voor fiscale consequenties heeft de nieuwe regelgeving?
Zoals de nieuwe wettelijke regeling er nu uitziet zijn er geen fiscale consequenties. De vennootschappen blijven, ondanks de mogelijkheid tot rechtspersoonlijkheid, fiscaal transparant. Dat wil zeggen dat de vennoten zelf worden belast (inkomstenbelasting) en niet het bedrijf. Dit in tegenstelling tot de BV, waar het bedrijf wordt belast (vennootschapsbelasting). Het is goed mogelijk dat dit in de (verre) toekomst gaat veranderen, maar daar is nu vooralsnog geen sprake van.

Wanneer gaat de regelgeving in?
De ingangsdatum staat nu op 1 januari 2007. De oorspronkelijke ingangsdatum was 1 januari 2006, maar dat is niet gehaald. De wet is door de Tweede Kamer goedgekeurd, en ligt nu bij de Eerste Kamer ter goedkeuring.


Met medewerking van Aziza Kaddouri, advocate bij Dijkstra Voermans Advocatuur & Notariaat in Eindhoven.